Worden we eerder ziek dan vroeger?

15-02-2019 - Erik van der Werve

Worden we eerder ziek dan vroeger? 

Onlangs las ik een artikel in Trouw, de titel was de stelling: Niet de ggz, maar de afgenomen weerbaarheid van Nederlanders is het probleem. Idee achter deze stelling is dat het gewone lijden van het dagelijks leven wordt gemedicaliseerd en dat maakt dat de GGZ de vraag niet aan kan. In het artikel van Rianne Oostrom, betoogt de huisarts Pieter Barnhoorn dat je antwoorden op normale levensvragen niet vindt bij de GGZ. Barnhoorn geeft ook aan dat je vroeger met dit soort levensvragen naar de pastoor of dominee ging, of dat je deze besprak met mensen in een vereniging. Wat is er nu aan de hand? Is de weerbaarheid van mensen afgenomen? Is er teveel vraag naar GGZ? Komt dit door medicalisatie? Welke rol speelt de GGZ zelf hierin? Wat is een alternatief? 

Weerbaarheid

Volgens de Dikke van Dale betekent weerbaar: In staat tegenstand te bieden. In het artikel betekent het: In staat zijn tegenstand te bieden aan het lijden dat bij normale levensvragen hoort. Tegenstand bieden lukt natuurlijk beter als je gesteund wordt door (belangrijke) anderen in je leven. Barnhoorn geeft hier ook een richting aan waar mensen het vroeger zochten: in de bredere gemeenschap van een kerk of vereniging. Nu zijn dit soort verbanden steeds meer weggevallen, nog steeds lopen de kerken leeg en krijgen verenigingen (voorbeeld politieke partij of vakbond) minder leden. Mensen zijn steeds meer bezig zich op een individuele manier te verhouden tot de wereld en de mensen om hen heen. 

Vraag GGZ

Barnhoorn geeft aan dat er nu teveel mensen met levensvragen naar een psycholoog gaan. Wat het aardige van het betoog van Barnhoorn is dat hij aangeeft dat je met levensvragen niet bij iemand moet zijn die gedrag, gedachten en gevoelens ziet als ziek, of niet ziek. In dat opzicht heeft hij gelijk dat als hij aangeeft dat deze levensvragen niet terecht horen bij de GGZ. Met dergelijke vragen zou je dan ook niet terecht kunnen bij een Praktijkondersteuner GGZ bij een huisarts. Ook deze kijkt medisch, naar ziek/ niet ziek.

Het onaardige van het betoog van Barnhoorn is dat hij niet met een idee voor een oplossing komt. De GGZ werkt tegenwoordig vooral aan weerbaarheid. In de nieuwe GGZ wordt betoogd dat je moet leren omgaan met je psychische kwetsbaarheid (bijvoorbeeld je kwetsbaarheid voor angsten, somberheid of psychoses). Door te werken aan vergroten aan weerbaarheid bij clienten, lijkt de GGZ ook een vraag te creeren voor mensen met ingewikkelde levensvragen. Zo gezien lijkt het logisch dat mensen met levensvragen zich melden bij de GGZ. Echter de vraag kan de GGZ niet aan. 

Welke richting moeten we denken voor een oplossing? Maatschappelijk gezien werken de oude manieren niet meer, mensen lijken zich minder thuis te voelen bij een kerk of vereniging. GGZ lijkt ook niet geschikt, de GGZ heeft een medische blik. Ze kunnen de vraag niet aan. 

Alternatief

Levensvragen lijken niet te passen bij de GGZ, ook kan de GGZ de vraag niet aan. De GGZ lijkt vooral geconfronteerd te worden met een maatschappelijke ontwikkeling: steeds minder mensen voelen zich thuis bij een kerk of vereniging. Een maatschappelijke ontwikkeling vraagt een maatschappelijk antwoord. Aan de ene kant kunnen we denken aan verbanden die betekenisvol voor mensen zijn en blijven: gezin en familie. Kunnen levensvragen daar meer een plaats vinden? Wat voor begeleiding zou daarbij kunnen helpen? Wie zou dat moeten betalen? Hoe kunnen we dat maatschappelijk organiseren? 

Een andere mogelijkheid is om nieuwe maatschappelijk verbanden te creeren. Veel ouderen zijn eenzaam. Is het mogelijk bijvoorbeeld een verschillende scholen voor levensvragen te organiseren? Verschillend omdat mensen filosofisch verschillend in het leven staan. Hier natuurlijk ook de vragen: wie moet dat betalen? Hoe kunnen we dat maatschappelijk organiseren? Moet de overheid bijvoorbeeld het voortouw nemen? Of moet ze eerder faciliterend zijn hierbij? 

Antwoorden

Welke antwoorden vind jij relevant op de vragen hierboven? Hoe kijk jij tegen deze maatschappelijke ontwikkeling aan? Kijk je uit naar een school voor levensvragen? Of gruwel je bij het idee?

Naar mijn idee worden we niet eerder ziek dan vroeger, wel zijn we moinder weerbaar, omdat we met levensvragen niet ergens makkelijk terecht kunnen. Laat eem reactie achter.