Emotionally Focused Therapy (EFT)

13-06-2016 - Erik van der Werve

Emotionally Focused Therapy (EFT)

Dit is een tweede blog uit de serie 'Welke relatietherapie past u?'. In deze serie blogartiekelen onderzoek ik:

  1. Wat levert een vergelijking tussen de manier van werken en houding van een EFT relatietherapeut en die van een systeemtherapeut, die werkt vanuit een meer dialogische, oplossingsgerichte en narratieve benadering, op?
  2. Is er een combinatie mogelijk tussen beide manieren van denken en werken? Is het mogelijk een voorbeeld te beschrijven, waar de voordelen van EFT en collaboratief werken naar voren komen en de nadelen van beide manieren worden beperkt? 

In deze blog beschrijf ik eerst wat cliënt kan verwachten bij een EFT-relatietherapeut. 

‘Houd me vast’

In het zelfhulpboek ‘Houd me Vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige relatie’ van Sue Johnson (2008) worden partners in zeven stappen meegenomen, naar meer emotionele veiligheid binnen hun relatie. De zeven stappen zijn:

  1. Duivelse dialogen leren herkennen
  2. Pijnplekken vinden
  3. Op een crisis terugkijken
  4. Houd me vast- betrokkenheid en verbondenheid ontwikkelen
  5. Kwetsuren vergeven
  6. Band versterken via seks en aanraking
  7. De liefde levend houden

De stappen worden in het boek niet gepresenteerd als een protocol. Het is eerder een stappenplan, waarlangs partners op een veilige manier hun behoefte aan hechting leren uiten. Met de eerste drie stappen de-escaleren partners het destructieve proces in hun relatie. Met stap 4, 5 en 6 leren partners op een andere manier hun behoefte aan veiligheid en dichtbij zijn, op een nadere manier te communiceren. Met stap 7 leren partners om hun hechtingsbehoefte op een constructieve manier te blijven uiten en verder te integreren in hun relatie en leven.

‘Veilig verbinden’

In haar boek ‘Veilig verbinden, emotionally focused therapy in de praktijk’ beschrijft Johnson (2012) hoe het veranderingsproces tijdens een relatietherapie verloopt. Johnson (2012) beschrijft het veranderingsproces in drie fases en 9 stappen.

Fase 1: De-escalatie van negatieve interactiecirkels

  1. Opbouw van een werkrelatie en identificatie van conflictpunten in wat in wezen een hechtingsstrijd is.
  2. In kaart brengen van de negatieve cirkels waarin deze conflicten worden geuit.
  3. Niet-erkende emoties achterhalen die aan de interactieposities ten grondslag liggen.
  4. Het probleem her-kaderen in termen van de negatieve cirkel, de eraan ten grondslag liggende emoties en hechtingsbehoeften. De cirkel wordt gekaderd als een gemeenschappelijke vijand en de bron van emotionele nood van de partners.

Fase 2: Het veranderen van de interactieposities

  1. Stimuleren van het herkennen van niet-erkende hechtingsemoties en –behoeften en aspecten van het zelf; het integreren hiervan in relationele interacties.
  2. Stimuleren dat de ander de beleving van de partner aanvaardt en op nieuwe manieren reageert.
  3. Mogelijk maken dat behoeften en verlangens worden geuit, emotionele betrokkenheid opbouwen en verbindende gebeurtenissen creëren, waardoor de hechting tussen de partner opnieuw word gedefinieerd.

Fase 3: Consolidatie en integratie

  1. Mogelijk maken dat er nieuwe oplossingen ontstaan voor oude problemen in de relatie.
  2. Consolideren van nieuwe posities en nieuwe cirkels van hechtingsgedrag.

De zeven stappen uit ‘Houd me Vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige verbinding’ zijn duidelijk te herkennen in de hierboven beschreven drie fases en negen stappen. Verschil is dat de negen stappen meer beschreven worden als stappen die de therapeut zet met de partners. Inhoudelijk wordt dit het opbouwen van een werkrelatie genoemd.

Verschuivingen

Johnson (2012) geeft aan dat zich tijdens het veranderingsproces drie belangrijke verschuivingen  voordoen:

  1. De-escalatie van de negatieve cirkel aan het einde van de eerste fase van de therapie.
  2. Toenemende betrokkenheid van de terugtrekkende partner in de tweede fase van de therapie.
  3. Verzachting van de beschuldigende partner in de tweede fase van de therapie.

Rol van de relatietherapeut bij EFT

Johnson (2012) geeft naast een duidelijke beschrijving van het veranderingsproces, ook een duidelijke beschrijving van de rol die de therapeut inneemt bij EFT. Johnson (2012) ziet de rol van de therapeut als die van een procesconsulent, die in staat moet zijn om een veilige context te creëren, zodat beide partners toegang krijgen tot hun emotie. Er is een sleutelrol voor empathie, dit is een onontbeerlijke voorwaarde voor alle EFT interventies.

Bij het creëren en onderhouden van een therapeutische alliantie moet de therapeut in staat zijn om empathisch af te stemmen, een niet oordelende houding hebben en authentiek kunnen zijn. De therapeut moet de alliantie met beide partners voortdurend bewaken en deelnemen aan het systeem.

Interventies

Om partners zicht te laten krijgen op de negatieve cirkel, hun interactieposities, oppervlakkige en dieper liggende emoties en hechtingsbehoeften, heeft de EFT therapeut een aantal vaardigheden en interventies tot zijn beschikking:

  • Spiegelen (Reflection)
  • Validering (Validation)
  • Verruiming (Evocative Responding)
  • Intensiveren (Heightening)
  • Empathische interpretatie (Conjecture)
  • Zelfonthulling
  • Her-kaderen
  • Nieuwe responsen intensiveren (Heightening)
  • Enactment

Richtsnoer Non verbale Houding

Johnson (2012) beschrijft dat de congruentie van de therapeut- de overeenstemming tussen diens non verbale en verbale boodschappen- uitermate belangrijk is. Het non verbale aspect bestempelt Johnson als het bevels-aspect. Het kleurt de inhoud van de communicatie en bepaalt de respons van de luisteraar. Daartoe heeft Johnson (2012) een richtsnoer voor de therapeut ontwikkeld, om ‘de cliënt met zijn stem vast te houden en die cliënt bij het nu te houden’. Zodat een cliënt bij zijn emoties blijft en niet hiervan wegvlucht. Het richtsnoer ziet er als volgt uit:

  • Repeat/ Herhalen van belangrijke sleutelwoorden en zinnen.
  • Image/ Beeld vangen en emotie vasthouden.
  • Simple/ Eenvoudige woorden en zinnen gebruiken.
  • Slow/ Langzaam het proces en de emotionele beleving ontvouwen.
  • Soft/ Zachte stem werkt kalmerend en stimuleert diepgaande belevingen.
  • Client’s words/ Gebruiken van de woorden van de cliënt werkt validerend en stimulerend.

De eerste letters maken de acroniem RISSSC, waardoor het richtsnoer voor de therapeut makkelijker te onthouden is.

EFT Samengevat

Samengevat is er bij EFT een duidelijke beschrijving van de fases en stappen in het veranderingsproces bij een relatietherapie. Ook heeft Johnson (2012) duidelijk beschreven welke verschuivingen er tijdens de therapie plaatsvinden.

Wat betreft de therapeut is er bij EFT een duidelijke beschrijving van zijn rol, welke interventies hij tot zijn beschikking heeft om het veranderingsproces op gang te brengen, te stimuleren en te continueren. Ook is er een duidelijk richtsnoer voor zijn non verbale houding om de cliënt bij zijn emoties te houden en niet hiervan te laten wegvluchten .

Modern Perspectief EFT

Door het duidelijk beschrijven van fases en stappen in een veranderingsproces, van wat de rol van een therapeut moet zijn, welke interventies er zijn en aan welk richtsnoer een therapeut zich het beste kan houden, geeft Johnson (2012) aan dat er wat haar betreft een éénduidige werkelijkheid in therapie is, die kenbaar en te onderzoeken is. Wat dat betreft neemt Johnson filosofisch een meer modern perspectief in.

 

In de volgende en derde blog van deze serie (Welke relatietherapie past u?) leg ik uit wat cliënten kunnen verwachten bij een relatietjerapuet die meer werkt vanuit een meewerkende, dialogische, oplossingsgerichte en narratieve benadering. 

Bronnen:

  • Johnson, S. (2012). Veilig verbinden, Emotionally Focused Therapy in de praktijk. Vertaling door Bolk en de Tempe. Utrecht: EFT Nederland.

  • Johnson (2008). Houd me vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige relatie. Vertaling door van Alkemade. Utrecht/Antwerpen: Kosmos Uitgevers.