Wanhopige moeder: mijn dochter lijdt onder de boosheid van mijn man, hoe verder?

30-03-2018 - Erik van der Werve

Wanhopige moeder: mijn dochter lijdt onder de boosheid van mijn man, hoe verder?

Gisteren las ik een bericht op het forum van ouders.nl. Daar vertelde een moeder van 3 pubers (2 jongens van 14 en 15, en meisje van 16) dat ze wanhopig was. Haar dochter begon een eetstoornis te ontwikkelen. Thuis had haar dochter een grote mond, ze ruimde niets op, ze ging niet meer naar school en had bijna geen vriendinnen meer. Jeugdzorg was met het gezin bezig en haar dochter zou een persoonlijkheidsonderzoek krijgen.

Als reden voor de problemen noemde moeder de boosheid van haar man. Hij had regelmatig boze uitbarstingen naar haar en hun kinderen. Hij had inmiddels een agressiepreventietraining gedaan en was zich ervan bewust dat hij fouten had gemaakt. Moeder vond dat ze met haar man een moeizame relatie had, toch hielden ze van elkaar. Wat betreft de kinderen zaten ze niet op 1 lijn. Hoe verder?

Spanningen

Vooropgesteld: ik ken het gezin niet. wat ik hier schrijf in mijn blog is hypothetisch. Als ik met vader, moeder en de kinderen gesprekken zou voeren, kan ik mogelijk op andere ideeën komen. Wat allereerst opvalt, is dat er veel spanningen in het gezin zijn. Als spanningen hoog oplopen, kunnen mensen niet meer helder nadenken. Ons reptielenbrein, de kleine hersenen, dreigt het dan over te nemen en te gaan bepalen wat we gaan doen. Ons reptielenbrein kent drie basisreacties, de zogenaamde 3 v's: vluchten, vechten en verlammen. Deze reacties helpen als je een roofdier tegenkomt in het oerwoud. Moeder voelt zich wanhopig en voelt zich machteloos. Zij lijkt te verlammen. Bij een ingewikkelde situatie zoals moeder beschreef bij haar gezin, leiden deze reacties nog tot meer spanningen. En maken de situatie nog lastiger te hanteren. Eerste stap is dus de spanningen naar beneden te krijgen, zodat iedereen weer in staat is helder na te denken en te reflecteren over wat er aan de hand is. Hoe doe je dat?

Registreren

Mensen die lange tijd onder spanning staan en waarbij de spanning zich stapje voor stapje heeft opgebouwd, merken niet hoe hoog de spanningen bij zijn. Hun grenzen zijn als het ware vervaagd. Ze weten niet meer wanneer het hun teveel is, en wanneer niet. Ook is het dan lastig in te schatten of je zelf iets kan doen, of dat je het beter aan een ander kan overlaten. Een eerste stap is het (weer) leren herkennen van hun persoonlijke grenzen. Dat (weer) leren herkennen van persoonlijke grenzen kun je doen door te gaan registreren wanneer je merkt, dat iets je teveel is. Je kunt dat op verschillende manieren merken. Bijvoorbeeld aan je ademhaling: adem je heel snel en er is geen duidelijke aanwijsbare reden voor (bijvoorbeeld je hebt net gesport), dan kan dat een teken zijn dat je onder hoge spanning staat. Je kunt het ook aan andere dingen merken, je gemoedstoestand bijvoorbeeld, je wordt snel boos, sneller dan je van jezelf gewend bent. Wat registreer je dan? Wat dan interessant is te registreren is wat je voelt en/of denkt, en wat er in je omgeving gebeurt. Aan het registreren zitten verschillende voordelen, die spanning verlagend werken. Allereerst ga je door het registreren, naar jezelf kijken in een meer beschouwende positie. Daarmee schiet je minder snel in een reactie van vechten, vluchten of verlammen. Door je bewust te zijn dat iets je teveel is, ontdek je weer je persoonlijk grenzen. Ook leer je wat in je omgeving de spanning bij jou verhoogt en wat je dan denkt en voelt. Je ontdekt hoe je hiermee omgaat. Dat biedt openingen om het anders te gaan doen. Gaandeweg zullen de spanningen naar beneden gaan. Als de spanningen naar beneden zijn, wat dan?

Communicatie

Als de spanningen meer naar beneden gaan in het gezin, ontstaat er vaak ruimte, om met elkaar in het gezin stil te gaan staan hoe er gecommuniceerd wordt. Het kan zijn dat er steeds eisen worden gesteld in het gezin. Kinderen en ouders moeten dan veel dingen van elkaar. Als je weet wat je moet doen, helpt dat in een noodsituatie, met veel spanningen. Wil je meer leuke dingen, gezelligheid in je gezin, dan helpt communiceren in de vorm van moeten niet. Ook kan het zijn dat iedereen vast blijft houden aan zijn gelijk en dat er weinig ruimte is om van mening te kunnen verschillen. Dat is jammer, juist als er in een gezin meerdere waarheden kunnen bestaan in een gezin, biedt dat veel meer mogelijkheden, om ingewikkelde situaties het hoofd te bieden. Juist dan kunnen mensen veel leren van elkaar. Als er ruimte in een gezin ontstaat voor verschillende meningen en verschillende waarheden, ontstaat er meer een dialoog en een gezamenlijk verhaal in het gezin. Wat is daar het voordeel van?

Houvast

Een gezamenlijk verhaal biedt veel meer houvast. Het beidt meer grip op de problemen en het biedt veel meer houvast aan elkaar. Het maakt dat je als ouder niet meer het gevoel hebt, dat je er alleen voor staat. Het maakt dat je weer dichtbij elkaar kunt zijn, intiem.

Voorbehoud

Ik realiseer me goed dat ik hier een korte schets heb gegeven, hoe een gezinstherapie bij dit gezin zou kunnen verlopen. Veel dingen die van belang kunnen zijn, noem ik niet. Bijvoorbeeld de structuur in het gezin, of de betekenis die de verschillende gezinsleden aan de gebeurtenissen geven. Deze zijn aan de hand van een bericht op een forum lastig te achterhalen. Daarvoor zijn gesprekken noodzakelijk.

Conclusie

Als de problemen zich opstapelen in een gezin, en er dreigt een crisis, helpt het om de spanningen naar beneden te brengen. Dit kun je doen door bij jezelf te gaan registreren, wanneer je iets teveel is. Dat heeft verschillende voordelen, je schiet minder snel door in een reactie van vechten, vluchten of verlammen. En je leert je grenzen kennen en wat je anders kunt gaan doen. Als de spanningen naar beneden zijn, ontstaat er ruimte om aandacht te gaan geven aan de communicatie in het gezin. Als er met elkaar meer ruimte gecreëerd kan worden voor verschillende meningen en waarheden, kan er meer houvast ontstaan door een gezamenlijk verhaal. Er ontstaan dan mogelijkheden om dichtbij elkaar te zijn.

Vraag

Heb je een andere mening, heb je een ander verhaal, dan nodig ik je uit om hier een reactie achter te laten.