Wanhoop in gezin: hoe een einde aan de wirwar van spanningen en problemen?

01-04-2018 - Erik van der Werve

Wanhoop in gezin: hoe een einde aan de wirwar van problemen?

Op ouders.nl las ik een bericht van een wanhopige moeder. Zij maakte zich vreselijke zorgen over haar 16-jarige dochter. Haar dochter had last van verstopping. Ze ging een hele week niet naar de WC. Daarom was ze ook bang om te gaan eten. Op school had ze geen vriendinnen meer. Dochter was 1 keer per week ziek thuis. Dagelijks moest dochter huilen. Dochter was uitgeput. Met haar 2 broers had ze constant ruzie.

Vader

Vader was erg dominant en was in de ogen van moeder te streng geweest. De relatie tussen moeder en vader was ook niet goed. Vader had dochter nederigheid willen leren door haar te dwingen met haar knieën op de grond te zitten. Moeder had toen niet ingegrepen. Moeder had al een paar keer de knoop willen doorhakken om een einde aan hun relatie te maken, maar kreeg geen medewerking van vader. Hoe verder was haar vraag. Bij hem blijven? Ze hadden ook wel leuke momenten in de relatie en met het gezin. Had vader een stoornis? Ook dan zou het anders worden. Immers als iemand ziek is, is de ziekte verantwoordelijk voor de problemen, niet de persoon zelf. Moeder was radeloos en wist niet hoe ze verder moest.

Spanning

Moeder gaf aan wanhopig en radeloos te zijn. Dat is een teken dat moeder al lang onder hoge spanning en druk leeft. Als de druk en spanning te hoog wordt, kennen onze hersenen drie antwoorden: vechten, vluchten of verlammen. Onze kleine hersenen nemen dan de regie over, om te proberen de stressvolle periode te overleven.

Complexe situatie

In eenvoudige situaties met veel spanning helpen de keuzes die de kleine hersenen voor ons maken. Als je bijvoorbeeld een roofdier tegenkomt in een oerwoud, helpt één van de drie reacties om te overleven. In ingewikkelde situaties helpt het niet. De reacties om te overleven zorgen ervoor dat de situatie zich juist bestendigt. In ingewikkelde situaties helt het als je over de situatie kunt gaan nadenken en reflecteren. Mogelijkheden kunt gaan verzinnen en uitproberen. Zo kom je langzamerhand weer uit de ingewikkelde situatie, stap voor stap.

Wat te doen?

De kunst is een situatie te creëren met elkaar, zodat de spanningen naar een aanvaardbaar niveau gaan. Dat is de eerste stap. Dat kan door de situatie tijdelijk te veranderen en door zelf spanningen beter onder controle te leren krijgen, bijvoorbeeld door de spanningen te gaan registreren en op te gaan schrijven wanneer het je teveel wordt. Er ontstaat dan ruimte en tijd om te gaan reflecteren hoe het komt dat het gezin in deze situatie is terecht gekomen en een plan te gaan maken om het anders te gaan doen.

Wat voor hulpverlener helpt daarbij?

Een hulpverlener die kan invoegen en meedenken met het gezin. Niet een hulpverlener die aan de buitenkant van het gezin diagnoses stelt en steeds het gezin aan het beoordelen is. Kunde en kunst is dan vragen te stellen, zodat het gezin met elkaar de situatie dat spanningen leefbaar zijn, kan gaan creëren. Vragen die leiden naar mogelijkheden zullen vooral helpend zijn. Vragen naar problemen en beperkingen zullen het gezin alleen maar meer bevestigen dat de situatie hopeloos is en de spanningen verhogen.

Heb je een reactie, een andere mening, of ben je het juist met me eens? Laat het me weten.