Relatie: kijken naar gehechtheid

31-03-2018 - Erik van der Werve

Relatie: kijken naar gehechtheid

Kort geleden las ik een bericht op psycholoog-nu.nl. Een vrouw van middelbare leeftijd vertelde dat de rek eruit was in haar relatie. Zij en haar man waren meer dan 30 jaar bij elkaar. De problemen waren begonnen toen haar gezondheidssituatie verbeterde door een pijnbestrijdingsbehandeling. Daarvoor was ze 6 jaar afhankelijk geweest van haar man. Nu kon ze hem niet meer om zich heen hebben. Elk geluidje of beweginkje ergerde haar. Zij en haar man maakten veel ruzie over niks. De situatie was uitzichtloos. Het advies op de site kwam van een collega psycholoog. Zij dacht dat het mis ging in de communicatie tussen hen. Haar advies was om het patroon te gaan herkennen en hierin inzicht te krijgen. Om zo hun gedrag te veranderen.

Gedragingen

De gedragingen waar mijn collega het over had,  zijn zichtbare gedragingen in een relatie of een gezin. Steeds meer komen we er achter dat het veranderen van deze gedragingen alleen niet genoeg is. Het gedrag verandert dan wel, dit hoeft er niet voor te zorgen dat mensen in een relatie of gezin zich minder eenzaam voelen. Juist het eenzaam voelen is voor mensen het meest pijnlijke in een relatie of gezin. Kijken naar gedragingen en patronen helpt deze mensen waarschijnlijk gedeeltelijk verder. Wat zou hen verder helpen?

Gehechtheid

'Er is sprake van gehechtheid als een kind of een volwassene sterk geneigd is om nabijheid tot of contact met een specifieke persoon te zoeken in situaties van angst, vermoeidheid, spanning of ziekte' (Bowlby, 1969, in Govaerts, 2007). Het doel van gehechtheid is het verkrijgen van een gevoel van veiligheid, om van daaruit de wereld verder te gaan verkennen. Gehechtheid zien we vooral tussen ouders en kinderen.

Als we het bericht terug lezen, valt op dat de vrouw jarenlang afhankelijk is geweest van haar man. Interessant is te kijken hoe toen de gehechtheid tussen hen was. Waarschijnlijk zijn ze heel betrokken op elkaar geraakt en waren haar mogelijkheden beperkt en was haar wereld veel kleiner. Nu het beter gaat en ze zelf weer de wereld gaat verkennen, kan ze zijn nabijheid niet verdragen en ontstaan er ruzies over 'niks', zo lijkt het. De gehechtheid die eerst nodig was om verder te komen, lijkt nu irritant en vervelend te worden. Haar man lijkt haar in de weg te staan, om de wereld (opnieuw) te gaan verkennen. Ze kan nu (weer) vertrouwen op haar mogelijkheden en is weer zelfstandig.

Eerdere perioden

Interessant lijkt me om terug te kijken naar eerdere perioden in het leven van vrouw en man. Ik ben nieuwsgierig hoe de vrouw zich als puber losser heeft gemaakt uit de gehechtheid tussen haar en haar ouders. Bij de man ben ik nieuwsgierig hoe hij is omgegaan met de gehechtheid tussen hem en zijn kinderen, toen zij het huis uit gingen. Deze eerdere perioden kunnen licht geven op hun situatie nu. Zij bieden aanwijzingen wat er mis kan gaan in een periode van veranderende gehechtheid. Ook bieden deze perioden aanwijzingen hoe er op een andere manier mee om te gaan.

Conclusie

Naast het kijken naar zichtbare gedragingen, kan het helpen om te kijken naar de gehechtheid in een relatie tussen personen. Dit verhaal over de gehechtheid kan een nieuw licht werpen op de relatie en kan aanwijzingen bieden om verder te komen.

Heb je een (andere) mening? Wil je iets toevoegen? Geef een reactie.

Bron:

  • Govaerts, J. M. (2007). Hoofdstuk 1: Een samenvattend overzicht van de hechtingstheorie. Hechtingsproblemen in gezinnen: Integratie van de hechtingstheorie in het systeemtheoretische model (pp. 23-74). Leuven: Lannoo Campus.