Vergeven: verbondenheid verder ontwikkelen

30-05-2016 - Erik van der Werve

Vergeven: verbondenheid verder ontwikkelen

Vergeven in je relatie. Het klinkt makkelijker gezegd dan gedaan, zeker als je iets te ver-geven hebt.

In een eerdere blog heb ik beschreven hoe partners meer houvast in hun relatie kunnen ontwikkelen. Door diepere gevoelens en behoeftes te gaan communiceren, creëren partners meer verbondenheid met elkaar. Dat is geen éénrichtingsverkeer. Net zo belangrijk is het luisteren en het reageren. Op deze manier kunnen partners ook aanwezig zijn voor de andere partner in hun relatie. Belangrijk bij het communiceren van behoeften, is het voorwerk dat partners gedaan hebben, door het destructieve patroon en de gevoelens die erbij horen,  te ontdekken.

Nu is de vraag: hoe kunnen partners verder verbondenheid ontwikkelen?

Kwetsuren

Sommige gebeurtenissen hebben meer gedaan dan alleen een pijnplek raken, of gevoelens kwetsen. Dat zijn gebeurtenissen die partners in hun hart of ziel raken. Deze gebeurtenissen zetten de wereld voor op zijn kop. Deze gebeurtenissen zijn trauma's en zijn te beschouwen als een verwonding, die partners nog steeds overspoelen met angst en hulpeloosheid.

Dergelijke trauma's kunnen ook ontstaan in relaties. Als een partner zich verwond voelt, door wat de ander (onbedoeld, onbewust) gedaan heeft. Ze worden dan relatietrauma's genoemd en ze zijn op te vatten als een schending in de verbondenheid. Het zijn hechtingskwetsuren. Ze gaan gepaard met een verlies aan gevoel van controle en voorspelbaarheid in de relatie.

'Kleine' gebeurtenissen

Als partners relatietrauma's beschrijven, lijken het vaak 'kleine gebeurtenissen'. Echter als je kijkt naar de impact van de gebeurtenissen op de band en de relatie, merk je bij het bespreken dat een partner in zijn diepste hechtingsbehoefte geraakt is,  door wat er gebeurde.

Het is niet gek om te spreken van een trauma. Er is haast niets ergers te bedenken, dan verwond te worden, door juist de mensen op wiens steun en bescherming de ander rekende.

Complicerende gevoelens

Bij het ontdekken van het patroon en de dieper liggende gevoelens, zullen partners gemerkt hebben, dat het bespreken niet gemakkelijk is. Heel gewoon en begrijpelijk. Ik ken eigenlijk niemand die voor zijn plezier, zijn eigen pijnpunten bespreekt.

Bij relatietrauma's of hechtingskwetsuren kunnen gevoelens spelen, die het bespreken lastiger en ingewikkelder maken. Ik bedoel hier gevoelens van schuld en schaamte. Schuld is hier waarschijnlijker een iets makkelijker gevoel dan schaamte. Bij schuld voel je naar jezelf toe, dat je iets niet goed of fout hebt gedaan. Bij schaamte is het gevoel dat je iets fout hebt gedaan in de ogen van anderen. Zeker als je het zo voelt, dat je het in de ogen van je partner fout hebt gedaan, is het openlijk bespreken van hechtingskwetsuren een grote opgave.

Bespreken

Net zoals bij het ontdekken van het patroon en het bespreken van dieper liggende gevoelens, helpt het als partners aangeven, dat ze het lastig vinden en wat ze lastig vinden. Als een partner aangeeft dat hij of zij het lastig vindt het trauma te bespreken, omdat hij of zij zich schuldig voelt of schaamt, zet deze partner ook een stap in de richting van de ander.

Mogelijk kunnen partners daarna aan een gesprek met elkaar beginnen om de kwetsuur te gaan vergeven.

Vergeven in je relatie

Vergeven in de relatie verloopt in zes stappen. Ik heb deze uit het boek van Sue Johnson (2008): 'Hou me vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige relatie'. Nadat ik de stappen besproken heb, kun je een oefening lezen. Ook deze heb ik ontleend aan Johnson(2008).

Zes stappen naar vergeving

  1. De gekwetste partner moet zijn of haar pijn zo open, en eenvoudig mogelijk uitspreken.
  2. De kwetsende partner moet emotioneel aanwezig blijven en de pijn van de gekwetste partner en zijn of haar aandeel erin, erkennen.
  3. De gekwetste partner begint terug te komen op zijn of haar- 'dat nooit meer'-uitspraak en komt daarmee achter zijn of haar verdedigingsmuur vandaan en herziet bij wijze van spreken het script, door diepe gevoelens te delen.
  4. De kwetsende partner neemt de verantwoordelijkheid op zich voor het letsel dat hij of zij bij de ander heeft toegebracht en spreekt zijn of haar spijt en berouw uit. Daarbij laten zien dat de pijn de kwetsende partner getroffen heeft.
  5. Nu is er ruimte voor een gesprek voor meer houvast in je relatie. Zie hiervoor mijn vorige blog. Dit gesprek zal draaien om de emotionele hechtingskwetsuur. De gekwetste partner geeft aan wat hij of zij nodig heeft om het trauma te verwerken.
  6. Als stel creëren jullie nu een nieuw verhaal over het kwetsende incident, wat er gebeurde, hoe dat het vertrouwen en de verbondenheid aantastte en leidde tot destructieve patronen.

Een gesprek om te vergeven is geen gemakkelijk gesprek. Zeker niet als een partner iets te ver-geven heeft. Als een partner voor de eerste keer iets dergelijks doet, zal deze merken dat een dergelijk gesprek makkelijk mis kan gaan bij de eerste of tweede stap. Op zich is dat niet erg. Zolang de partner aan de andere kan aangeven wat er zo lastig voor is. Advies aan partners is voor zichzelf en voor hun relatie de ruimte te nemen om elke stap bewust te zetten.

De volgende oefening kan partners hierbij helpen.

Oefening

Neem partners stap voor stap mee in deze oefening. De volgende vragen helpen hen hierbij. Neem de tijd en de ruimte voor elke stap: 

  1. "De eerste stap naar genezing van een emotionele hechtingskwetsuur, is om die te erkennen en te benoemen. Denk eens aan een gebeurtenis uit het verleden, waarin je ervoer dat je erg bezeerd werd door iemand die belangrijk voor je was, maar niet je partner. Wat was het voornaamste signaal van je pijn? Ging het om een opmerking? Of juist iets dat achterwege was gebleven en waar je wel op gehoopt had?
  2. Denk eens na hoe moeilijk of gemakkelijk het voor je is, om excuses aan te bieden, ook voor kleine dingen. Scoor jezelf op een schaal van 1 tot 10. 10 betekent dat je makkelijk toe kan geven dat je blinde vlekken hebt en fouten maakt.
  3. Kun je een gebeurtenis herinneren waarbij je een geliefde pijn hebt gedaan? Een gebeurtenis waarbij hij of zij zich onthouden voelde van jouw steun en troost? Kun je dat in volle oprechtheid toegeven aan die persoon? Wat zou je zeggen?
  4. Bekijk nu eens een concrete hechtingskwetsuur in jullie relatie. Dat kun je alleen doen, of terwijl je partner luistert en je probeert te begrijpen. Als het samen delen moeilijk is, begin dan met een recent en betrekkelijk kleine pijn. Je kunt de oefening herhalen met een belangrijkere kwestie.
  5. Misschien kun je nu je partner vertellen waar je op had gehoopt, bij de pijnlijke gebeurtenis en hoe het voelde toen je de reactie niet kreeg. Misschien wil je ook delen hoe het aanvoelt om de moed op te brengen om te vertellen wat je had gehoopt.
  6. Als jij de partner bent die de ander heeft gekwetst, probeer dan je partner te helpen begrijpen, waarom je reageerde, zoals je hebt gedaan. Mogelijk moet je 'diep' graven om te merken waarom je zo tot je reactie bent gekomen.
  7. Kun jij, als partner die de pijn heeft veroorzaakt, nu de ervaring van je partner herkennen, toegeven dat jij die pijn hebt veroorzaakt en je spijt betuigen?
  8. Kun jij, als gekwetste partner, de spijtbetuiging aanvaarden? Als je dat kunt, vormt dat een nieuwe basis voor jullie beiden. Er kan weer vertrouwen groeien tussen jullie.
  9. Vat dit gesprek (met je partner) samen in een kort verhaal over het pijnlijke voorval , het effect dat het had op jullie relatie en hoi jullie eruit zijn gekomen en met het voornemen dat zoiets niet meer zal voorkomen."

De oefening bereidt partners voor op het gesprek en neemt ze mee door de stappen van het vergeven. Ook hier geldt dat oefening baart kunst. Net zoals bij de andere oefeningen kunnen partners merken, dat ze nog niet toe zijn aan de volgende stap. Dat is niet erg. Laat hen zeggen naar de andere partner, waarom het zo lastig is, deze stap te zetten. De volgende keer kunnen partners verder gaan, waar ze zijn gebleven.

Conclusie

Met vergeven van hechtingskwetsuren, creëren partners meer verbondenheid in hun relatie. De oefening die hierboven werd beschreven, helpt hen bij het voorbereiden en neemt hen mee door de stappen van het proces van vergeven. Soms lukt het nog niet een stap te zetten. Dat is niet erg, laat hen dan naar de andere partner zeggen, waarom het zo lastig is, die stap te zetten.

Bron:

  • Johnson, S. (2008). Houd me vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige relatie. Vertaling door Dick van Alkemade. Utrecht/Antwerpen: Kosmos Uitgevers.