Op een crisis in een relatie terugkijken: verder de-escaleren van het patroon

23-05-2016 - Erik van der Werve

Op een crisis in een relatie terugkijken: verder de-escaleren van het patroon 

Eerder heb ik aangegeven welke 3 destructieve patronen er zijn in een relatie (ontleend aan Johnson, 2008):

  1. 'Zoek de boef'
  2. 'De protestpolka'
  3. 'Verstijf en vlucht'

Als het partners lukt het patroon te identificeren en te herkennen, er mee omgaan en weten welke pijnplekken, emoties en hechtingsbehoeften onder het patroon liggen, is het tijd een stap verder te gaan. Partners kunnen het patroon tussen hen verder de-escaleren. Dat doen ze door terug te kijken op incidenten en crises en deze gaan vertalen in een nieuwe dans. Als partners dit doen, zullen ze merken dat de lading van de incident en crises verdwijnt. De volgende stappen (ontleend aan Johnson, 2008) kunnen hen helpen op een crisis in hun relatie terug te kijken.

Beschrijven gedrag

De eerste stap is dat partners hun gedrag beschrijven tijdens het incident. Voor een eerste keer helpt het als het als het een niet te beladen incident is. Daarbij is de volgende instructie helpend: 

  1. "Neem een recent, niet al te moeilijk incident uit jullie relatie, en schrijf op wat er gebeurd is. Doe dit vanuit het gezichtspunt van een vlieg op de muur, alsof je het in een filmpje voor je kan zien. Hopelijk kunnen jullie het eens worden over de beschrijving.
  2. Schrijf nu onder elkaar de stappen die jullie hebben gezet tijdens het incident. Hoe speelden je zetten in op die van je partner en hoe lokten je zetten die van de ander uit?
  3. Vergelijk je aantekeningen met de ander en stel een gezamenlijk versie vast, waarover jullie het eens kunnen worden.

Bij deze eerste 3 stappen schrijf je het gedrag op, van jezelf de ander. Wees zo concreet, dat je het gedrag voor je kan zien. Een volgende stap is beschrijven welke gevoelens jullie hadden en hoe jullie elkaar beïnvloedden tijdens het incident." 

Gevoelens

De tweede stap is het beschrijven van de gevoelens die partners ervaren hebben tijdens het incident. De volgende instructie aan de partners is helpend hierbij: 

  1. "Beschrijf de gevoelens die jullie ondergingen en hoe je ieder van jullie beiden de emotionele reactie van de ander bepaalde. Bespreek je antwoorden en stel een gezamenlijk versie op.
  2. Vraag nu naar de diepere, zachtere gevoelens die je partner daarbij koesterde. Wees nieuwsgierig, je kunt waardevolle informatie krijgen. Als je partner het er moeilijk mee heeft, probeer dan eens te raden naar deze zachte en kwetsbare gevoelens. Vraag je partner of het klopt wat je zegt.

Nu jullie het patroon en de gevoelens erbij hebben opgeschreven, wordt het mogelijk om te kijken wat jullie anders hadden kunnen doen."

Nieuwe dans

Als derde gaan partners beschrijven wat ze anders hadden kunnen doen. De volgende instructie helpt hen hierbij: 

"Probeer met de informatie die jullie hebben opgeschreven, samen te beschrijven, wat jullie na afloop tegen elkaar hadden kunnen zeggen, als jullie beiden in staat waren geweest het incident af te ronden, op een manier die jullie beiden een veilig gevoel zou geven. Hoe zou dat voor jullie zijn geweest? Hoe zouden jullie je over je relatie hebben gevoeld?"

Een beladen incident

Nu het gelukt is om met een niet al te moeilijk incident het patroon te ontdekken, te merken welke gevoelens eronder lagen en wat partners zouden kunnen doen, kunnen ze de stappen nemen bij een echt beladen onopgelost incident. Laat hen bij een beladen incident opnieuw gedrag, gevoelens en de nieuwe dans beschrijven. Kunst is hier om niet te snel te gaan. Belangrijk is dat partners het als een filmn voor zich kunnen zien. Ze doen dan een nieuwe ervaring op. 

Als een partner merkt dat de andere partner het moeilijk vindt, laat ze dan vragen of de ene partner op een of andere manier kan helpen.

Betekenis

Nu partners weten dat ze momenten van conflict met verlies van verbondenheid onschadelijk kunnen maken, is de vraag wat dit betekent voor hun relatie. Vraag aan partners dit met elkaar te delen. Het is de laatste stap van deze oefening.

Conclusie

Door terug te kijken op incidenten en crises kunnen partners het destructieve patroon verder de-escaleren. Door het gedrag in de situatie te beschrijven, zoals ze het voor zich zien als in een filmpje, en het beschrijven van de oppervlakkige en dieper liggende gevoelens, kunnen ze met elkaar een nieuwe dans maken. Wat hadden ze tegen elkaar kunnen zeggen als ze beiden in staat waren geweest het incident met een veilig gevoel af te ronden? Nu deze stap is gezet, rijst de vraag wat dit betekent voor hun relatie. Kunnen ze dit met elkaar delen?

Bron

  • Johnson, S. (2008). Houd me vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) en veilige relatie. Vertaling door Dick van Alkemade. Utrecht/Antwerpen: Kosmos Uitgevers.